Jos Stam
Joseph Maria Stam (Amsterdam, 2 november 1926 – Heemskerk, 20 maart 1985) was een Nederlands schilder, aquarellist, tekenaar en graficus. Gedurende zijn leven bouwde hij een omvangrijk en veelzijdig oeuvre op, variërend van landschappen en portretten tot grafisch werk, studies en vrije composities. Zijn werk kenmerkt zich door een grote technische beheersing, een sterke gevoeligheid voor kleur en compositie en een voortdurende drang tot artistieke ontwikkeling.
Stam groeide op in Amsterdam als jongste van drie broers. Na het vroege overlijden van zijn vader werd het gezin onder moeilijke omstandigheden grootgebracht door zijn moeder en grootouders. Al op jonge leeftijd bleek zijn talent voor tekenen en schilderen. Hoewel hij aanvankelijk een artistieke loopbaan ambieerde, brachten de omstandigheden van de oorlogsjaren hem ertoe eerst een onderwijsopleiding te volgen.
Na enige tijd werkzaam te zijn geweest als onderwijzer werd Stam in 1947 als dienstplichtig militair uitgezonden naar Nederlands-Indië. Ook gedurende deze ingrijpende periode bleef hij tekenen en schilderen. De ervaringen van deze jaren zouden een blijvende invloed op hem uitoefenen.
Na zijn terugkeer in Nederland studeerde hij aan de Rijksnormaalschool voor Teekenonderwijzers, later onderdeel van de Gerrit Rietveld Academie, waar hij zijn opleiding met onderscheiding afrondde. Vervolgens werkte hij als tekenleraar aan de pedagogische academie in Beverwijk. Tegelijkertijd bleef hij intensief actief als kunstenaar.
In 1961 ontving Stam de prestigieuze Henriëtte Roland Holst-prijs voor zijn grafische werk. Hoewel deze erkenning mogelijkheden bood voor een volledig kunstenaarschap, koos hij ervoor zijn artistieke praktijk te combineren met het onderwijs. Voor Stam stonden stabiliteit en gezinsleven centraal; het kunstenaarschap ontwikkelde zich daardoor naast een intensieve loopbaan als docent.
Gedurende de jaren zestig en zeventig exposeerde Stam regelmatig en groeide zijn reputatie als schilder en graficus. Zijn oeuvre uit deze periode laat een voortdurende zoektocht zien naar vorm, ritme en kleur. Naast schilderijen vervaardigde hij aquarellen, etsen, linoleumsneden, mozaïeken en talloze tekeningen en studies. Juist in deze studies wordt zichtbaar hoe zorgvuldig en onderzoekend hij werkte.
Aan het einde van de jaren zeventig verslechterde zijn gezondheid. Na meerdere hartaanvallen moest hij zijn werkzaamheden in het onderwijs beëindigen. Deze gedwongen verandering leidde paradoxaal genoeg tot een bijzonder productieve artistieke periode. Bevrijd van de combinatie van onderwijs en kunstenaarschap kon Stam zich volledig richten op zijn werk. Zijn latere oeuvre wordt vaak gekenmerkt door een vrijere omgang met kleur en een grotere thematische rijkdom.
Op 20 maart 1985 overleed Jos Stam onverwacht aan een hartstilstand, op achtenvijftigjarige leeftijd. Hij liet een omvangrijk oeuvre na, verspreid over particuliere collecties en familiebezit. De afgelopen jaren is begonnen met het systematisch documenteren en digitaliseren van dit oeuvre. Daarmee ontstaat niet alleen een overzicht van het werk van Jos Stam, maar ook een blijvend digitaal archief van een kunstenaar die gedurende zijn leven met grote toewijding en discipline werkte aan een persoonlijk en veelzijdig kunstenaarschap.